صفحه: [1]
  چاپ صفحه  
نويسنده موضوع: کینه و بغض و پیامدهای آن  (دفعات بازدید: 1407 بار)
0 کاربر و 1 مهمان درحال دیدن موضوع.
p.abedi.moshaver
Moderator
Hero Member
*****
آفلاین آفلاین

تعداد ارسال: 1504



ديدن مشخصات
« : آپریل 18, 2016, 09:39:20 pm »

عوامل و عواقب بغض و كينه


لطفا عوامل و آثار و عواقب فردي و اجتماعي بغض و كينه را براي اينجانب بيان نماييد؟

به طور کلي زندگي، اخلاق و معنويت عرصه روابط انسان با خود، خداوند، جامه و طبيعت است. دراين ميان عرصه روابط اجتماعي، نقش بسيار تعيين کننده اي در ساخت و ساز شخصيت انسان دارد. شخصيت اخلاقي و صفات باطني انسان بيشتر در عرصه رابطه با يدگر انسان ها شکل مي گيرد و حتي اين روابط در تنظيم رابطه با خداوند و خود نيز تأثير مي گذارد. مردم بندگان خداي واحدي هستند و محبت و روابط صميمانه با مخلوقات الهي جداي از رابطه محبت آميز با خداوند نيست. همه مردمان اعضاي يک خانواده اند و پيکر واحدي را تشکيل مي دهند که اگر عضوي از اين پيکر دچار آسيب شود، ساير اعضاء از آن آسيب در امان نمي مانند. به قول شيخ اجل سعدي:
بني آدم اعضاء يک پيکرند که در آفرينش ز يک گوهراند
چو عضوي به درد آورد روزگار دگر عضوها را نماند قرار
تو کز محنت ديگران بي غمي نشايد که نامت نهند آدمي
تنظيم نيکوي مناسبات اجتماعي علاوه بر تأثيري که در ساخت شخصيت خود و تنظيم رابطه محبت آميز با خداوند دارد تأمين کننده رفاه، آسايش، امنيت و آرامش زندگي عادي و طبيعي انسان نيز هست. کسي که رابطه خوشي با مردم ندارد، با خلق خداوند و بدخواهي و دشمني مي کند و کينه ايشان را به دل مي گيرد، هم درون خويش را تيره و تاريک مي سازد، هم به لحاظ ساخت و ساز انساني و روند تکاملي دچار خسارتي عظيم مي شود و هم به لحاظ سلامت و امنيت زندگي عادي خود ضرر مي کند. در عرصه روابط اجتماعي خود ما شاهديم که افراد کينه توز و پر برخورد، چه زندگي سخت، پر استرس و رنج آوري دارند و در مقابل آدم هاي با گذشت، نرم خو و بردبار که عيوب و بدي هاي يدگران را يا نمي بينند و يا به دل نمي گيرند چه زندگي راحت و خوشي را سپري مي نمايند.

کينه چيست؟
کينه خشم فرو خورده و نوعي عقده رواني است. در تفاوت ميان کينه و عداوت گفته اند: تفاوت اين دو در باطني و ظاهري بودن آنها است. کينه يعني دشمني پنهان و عداوت، يعني دشمني آشکار. خطر کينه براي صاحب آن دائمي است زيرا که درون او را سرشار از احساس بد، تنفر مي کند و شادي اش را مي زدايد و براي طرف مقابل آنگاه خطر ساز مي شود که به صورت دشمن و رفتار کينه توزانه ظاهر شود.
کينه و دشمني به طور کلي يکي از عوامل مهمي است که زندگي فردي و اجتماعي انسان را تهديد مي کند و با امنيت، سلامت، آرامش و خوشي زندگي در تضاد است.

زمينه ها و عوامل:
1. مهم ترين عامل حدوث کينه خشم و غضب است. در کتاب علم اخلاق اسلامي آمده: «حقد (کينه) پنهان کردن دشمني در دل است و آن ثمره غضب است زيرا غضب وقتي به سبب عجز از انتقام نتوانست تشفي پيدا کند و آرام بگيرد، به ناچار فرو خورده مي شود و به صورت حقد و کينه در مي آيد.»علم اخلاق اسلامي، ج 1، ص 379
کينه يکي از مهلکات بزرگ است. امام خميني(ره) گفته: «يکي از مفاسد اخلاقي خشم گرفتن بر مردم، کينه بندگان خدا است که از اين خلق ناهنجار زاييده مي شود و ممکن است تا ابد انسان را گرفتار کند در دنيا به زحمت و بليه و در آخرت به عذاب و عقاب».چهل حديث، ص 138
کينه با ايمان به خداوند و اين که خلايق بندگان و فعل خداي تعالي هستند نمي سازد. رسول خدا(ص) فرموده: «المؤمن ليس بحقود؛ مؤمن کينه توز نيست.»
2. ديگر از عوامل کينه، بدگماني و سوء ظن نسبت به بندگان خداي است. در کتاب شريف شررح مصباح الشريعه آمده که پيامبر خدا(ص) فرمود: «گمان خود را به برادران مأمن نيکو گردانيد، چرا که حسن ظن به مأمن موجب صفاي دل و پاکي طبع است و منشأ بسياري از کدورت هاي مردم چيزي جز سوء ظن نيست که اگر بدن به حسن ظن شود کدورت باطن و کينه نيز به دل به صفا و جلا مي شود و هر که چنين است در هيچ کسي جز خير و خوبي نمي بيند و با هيچ کس صاحب کينه نمي شود.»شرح مصباح الشريعه، ص 517
3. ديگر از عوامل ايجاد کينه و دشمني شوخي و مزاح بي مورد است. رسول خدا(ص) در روايتي فرموده: «با برادر خويش ستيزه و مزاح مکن (زيرا که اين هر دو عامل دشمني و کينه است)». بزرگان گفته اند: «از شوخي بپرهيزيد که موجب کينه و جدايي خواهد شد شوخي آبرو را مي برد و دوستان را مي پراکند. هر چيزي را تخمي است تخم دشمني شوخي است.»علم اخلاق اسلامي، ج 2، ص 377
البته اولياء ديني مزاح مي کردند و مؤمنين را نيز سفارش نموده اند اما مزاحي که تنها به شادي مي انجامد و باعث آسيب شخصيت، اهانت، تمسخر و ناراحتي کسي نمي شود.

عواقب کينه:
به طور کلي هر کاري که باعث ناراحتي و خشم کسي مي شود، همچون بي احترامي، سخن درشت، تمسخر، ستيزه، مجادله، ستم و تجاوز به حقوق، مداخله بي جا و مانند آن مي تواند زمينه کينه باشد. آثار و عواقب کينه بسيار است. برخي از عواقب آن عبارت است:
1. کينه ممکن است انسان مؤمن را وادار به غيبت فردي کند که از او کينه به دل دارد و از اين طريق مرتکب گناه کبيره گردد.
2. کينه انسان را به وادي بدخواهي و حسد مي کشاند و ممکن است آرزوي زوال نعمت مؤمن را در سر بپروراند و يا گاهي موجب شود که عملا به او آسيب برساند.
3. باعث قطع پيوندهاي اجتماعي، دوري، جدائي برادران و قطع رحم خواهد شد.
4. گاهي ملازم تحقير مؤمن مي شود و باعث آن مي گردد که فرد کينه توز از فردي که از او نفرت دارد روي بگرداند و او را در انظار کوچک و خوار نمايد.
5. ممکن است در مورد او دروغ بگويد و يا اسرار او را فاش کند و به اموال و آبروي او آسيب برساند.
6. کينه گاهي به دشمن ظاهر مي انجامد و باعث کتک کاري، ضرب و جرح و آزار مي شود.
7. کمترين اثر کينه آن است که شخص نمي تواند با گشاده رويي و رفق و مدارا برخورد نمايد.ترجمه اخلاق، 253
8. مهم ترين ضرري که کينه توز مي کند از ناحيه تاريکي و کدورت باطن خود او است که چه بسا باعث پيري زودرس و آسيب بدني و رواني او شود.

درمان کينه:
درمان کينه از دل خويش به آن است که بداني يکي از صفات جمال الهي عفو و بخشش است و خداي متعال، رحمان و رحيم است خيلي زود راضي مي شود و هرگز کينه بندگان خويش را به دل نمي گيرد. مشي اولياء الهي نيز چنين بوده ايشان هرگز کينه توز نبوده اند و با مؤمنان و بندگان خداوند دشمن و عداوت نمي ورزيده اند. مؤمن اهل گذشت و بردباري است و چندان بر بندگان خداي خشم نمي گيرد که نيازمند انتقام شود و در صورتي که نتواند آن را فرو خورد. مؤمن دشمن دشمنان خداست و با دوستان خدا و اهل ايمان دشمن و ستيزه نمي کند. نرم خو و اهل مدارار است و خشونت طلب نيست.
پس اگر احيانا کسي از مؤمنان بر تو ستمي کند يا کاري کند که به خشم آيي، کينه او را به دل مگير، زيرا که مؤمن از روي علم و آگاهي دشمني نمي کند و بدخواه برادر خويش نيست و خارج نمودن کينه از دل ديگري به آن است که با او مصاحفه کني، با روي خوش برخورد کني، به او هديه دهي، سخن نرم گويي و محبت بورزي. از محبت خارها گل مي شود.
رسو ل خدا(ص) فرمود: «به هم محبت ورزيد و به يکديگر هديه بدهيد که هديه کينه را مي زدايد.»علم اخلاق اسلامي، 2، 204
امام صادق(ع) فرمود: «مصافحه کنيد که مصاحفه کينه را مي زدايد.»علم اخلاق اسلامي، 2، 383
حکيمي گفته: «سخن نرم کينه هاي نهاني را مي شويد.»علم اخلاق اسلامي، 2، 340
ازمحبت خارها گل مي شود از محبت سرکه ها خل مي شود.


براي مطالعه بيشتر ر.ک:
- علم اخلاق اسلامي، ج 2
- ترجمه اخلاق

خارج شده است

... و من الله التوفیق ... پروین عابدی ، واحد مشاوره
p.abedi.moshaver
Moderator
Hero Member
*****
آفلاین آفلاین

تعداد ارسال: 1504



ديدن مشخصات
« پاسخ #1 : آپریل 18, 2016, 09:57:05 pm »

6عاملی که باعث کینه توزی می شود

یکی از رذایل اخلاقی کینه است؛ کینه حالتی قلبی است که در ظاهر با دشمنی آشکار می شود. انسان های کینه جو همیشه در عذاب هستند چون فکرشان مشغول به این است که چگونه از طرف مقابل انتقام بگیرند، ولی غافل از این هستند که کسی که می خواهد دیگری را بیازارد ابتدا خود آزرده می شود. متأسفانه این افراد چون همیشه دغدغه فکری عداوت دارند نمی توانند در جهت کمال گام بردارند و طبق احادیث وارده افراد کینه توز از ایمان بهره کافی نبرده اند.

کینه

عوامل کینه توزی

کینه عبارت است از داشتن عداوت و دشمنیِ دیگری در دل و منتظر فرصت مناسب برای ابراز آن بودن.(1) در قرآن و احادیث موارد متعددی به عنوان عامل کینه ذکر شده است:

1)بیماردلی

در قرآن بیمار دلی یكی از عوامل زمینه ساز بغض نسبت به دین و دینداری معرفی شده است: "أَمْ حَسِبَ الَّذینَ فی‏ قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَنْ لَنْ یُخْرِجَ اللَّهُ أَضْغانَهُمْ "(2)؛‌ آیا كسانى كه در دل هایشان مرضى هست، پنداشتند كه خدا هرگز كینه آنان را آشكار نخواهد كرد؟

بیماردلان غالبا کسانی هستند که ایمانشان ضعیف است و به تدریج به نفاق گرایش می یابند. که تاریخ نشان می دهد گروهی از کسانی که به پیامبر(صلی الله علیه و آله) ایمان آوردند از این دست بوده اند.

2) وسوسه های شیطان

شیطان به عنوان اصلی ترین دشمن آدمی همیشه با خطواتش در صدد گمراهی انسان بوده است و برای ایجاد تفرقه و دشمنی بین اهل ایمان کینه را در دلهای آنان می کاشته. که در آیات بسیاری به آن اشاره شده است.(3)

3) توقعات زیاد

معصومین(علیهم السلام) توقعات بیش از اندازه را عامل کینه معرفی می کنند، زیرا وقتی فردی از دیگری توقع زیاد داشته باشد و آن شخص نتواند آن توقعات را برآورده سازد در معرض ملامت قرار می گیرد و ملامت شونده کینه ملامت کننده را به دل می گیرد. حضرت علی (علیه السّلام) فرموده اند: "برادرت را با همان وضعی كه دارد تحمل كن و زیاد سرزنش نكن؛ زیرا این كار كینه می آورد."(4)

جدال و خرده گیری از دیگران دوستی را از بین می برد و دشمنی به بار می آورد. امام صادق(علیه السلام) فرمودند: از ستیزه جویی در دین بپرهیزید؛ زیرا دل ها را از یاد خدا بازداشته، نفاق را به ارث می گذارد و كینه و دشمنی را زنده می كند

4)نداشتن فضیلت

گاهی پیش می آید که فردی نزد دیگران از فضیلتی سخن می گوید که دیگری آن فضیلت را ندارد و این موجب کینه توزی او می شود. حضرت علی(علیه السّلام ): "بپرهیز از بیان علم نزد كسی كه اشتیاقی به آن ندارد و از بیان مقام و شرافت گذشته در نزد كسی كه گذشتة افتخارآمیزی ندارد؛ زیرا این امر موجب كینه توزی او نسبت به تو می گردد."(5)

5)سخن چینی و شوخی های بیجا

بدگویی و سخن چینی، در نهایت آشکار می شود و به گوش کسی که از او بد گفته اند، خواهد رسید و همین امر، سبب ایجاد کینه و دشمنی خواهد شد. امیر مۆمنان علی (علیه السلام) می فرماید: "اِیّاکم والنمائم فَاِنَّها تُورثُ الضَغائن"(6)؛ از سخن چینی بپرهیزید که کینه توزی می آورد. در برخی دیگر از روایت ها، شوخی های بی اساس و بدون مرز، از اسباب کینه توزی معرفی می شود. حضرت علی (علیه السلام) می فرماید:"از شوخی بپرهیزید، زیرا بدخواهی می آورد و کینه بر جای می گذارد و دشنام کوچک به شمار می رود"(7).

6) جدال و خرده گیری از دیگران

جدال و خرده گیری از دیگران دوستی را از بین می برد و دشمنی به بار می آورد. امام صادق(علیه السلام) فرمودند: "از ستیزه جویی در دین بپرهیزید؛ زیرا دل ها را از یاد خدا بازداشته، نفاق را به ارث می گذارد و كینه و دشمنی را زنده می كند."(خونسرد
جدایی

آثار کینه

1) نابودکننده خوبی ها

امام على (علیه السلام): اَلغِلُّ یُحبِطُ الحَسَناتِ(9)؛ كینه، خوبى ها را نابود مى كند.

2) ایجاد فتنه

امام على (علیه السلام): سَبَبُ الفِتَنِ الحِقدُ(10)؛ علت فتنه ها و آشوب ها كینه توزى است.

3) ایجاد اندوه و عذاب

امام على (علیه السلام):اَلْحَقودُ مُعَذَّبُ النَّفْسِ، مُتَضاعَفُ لهَمِّ (11)؛ كینه‏توز، روحش در عذاب است و اندوهش دو چندان.

 
راه درمان کینه در قرآن

1)بدی ها را با نیکی پاسخ گویید

خداوند در قرآن طریقه درمان کینه را بیان کرده آنجا که فرموده: "ادْفَعْ بِالَّتى‏ هِىَ احْسَنُ فَاذَا الَّذِى بَیْنَكَ وَ بَیْنَهُ عَداوَةٌ كَانَّهُ وَلِىُّ حَمیْمٌ"(12) با نیكى، بدى را دفع كن، تا دشمنان سرسخت همچون دوستان، گرم و صمیمى شوند.

در این آیه خداوند، ما را متوجه می سازد که همه انسانها تشنه محبت هستند حتی کسانی که دلهایشان سرشار از کینه و عداوت است؛ بنابراین با محبت و نیکی می توان کینه ها را برطرف ساخت.
حضرت علی(علیه السّلام ): "بپرهیز از بیان علم نزد كسی كه اشتیاقی به آن ندارد و از بیان مقام و شرافت گذشته در نزد كسی كه گذشتة افتخارآمیزی ندارد؛ زیرا این امر موجب كینه توزی او نسبت به تو می گردد"

2) تقویت ایمان

قرآن ایمان را به عنوان مهمترین عامل زدوده شدن كینه از دل ها برمی شمارد؛ زیرا ایمان، بازگشت به فطرت است و شخصیت شخص را بازسازی می كند و به اعتدال رهنمون می سازد و از بیماری های روحی و روانی ایمن می كند. "وَ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فیها خالِدُونَ *وَ نَزَعْنا ما فی‏ صُدُورِهِمْ مِنْ غِل‏...."

(13) و كسانى كه ایمان آورده و كارهاى شایسته كرده‏اند - هیچ كسى را جز به قدر توانش تكلیف نمى‏كنیم - آنان همدم بهشتند [كه‏] در آن جاودانند. و هر گونه كینه‏اى را از سینه‏هایشان مى‏زداییم.

3) تقوا

قرآن پرهیزکاران و متقین را وعده بهشت و دوری از کینه داده است." إِنَّ الْمُتَّقینَ فی‏ جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ *ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنینَ*وَ نَزَعْنا ما فی‏ صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى‏ سُرُرٍ مُتَقابِلین‏"(14) بى‏گمان، پرهیزگاران در باغها و چشمه‏سارانند. با سلامت و ایمنى در آنجا داخل شوید. و آنچه كینه [و شایبه‏هاى نفسانى‏] در سینه‏هاى آنان است بركَنیم.

 
کلام آخر:

بنابراین در همه جوامع بخصوص جوامع اسلامی انسانها باید در نتایج کینه ورزی تفکر کنند و بدانند کینه نتیجه ای جز آتش اندوه و عذاب آخرت به همراه ندارد و باید سعی کنند این صفت زشت را که منجر به تفرقه و دشمنی می گردد با ایمان و بخشش و نیکی به دیگران از خود دور سازند تا هم عزت خود را حفظ کنند و هم به آرامش برسند.

 

پی نوشت ها:

1ـ احمد نراقی، معراج السعادت، ص 200

2ـ محمد/29

3ـ مائده/90 و91

4ـ میزان الحكمه،ج3،ص1221

5ـ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج 20، ص 322، ح 696

6ـ صادق احسان بخش ، آثارالصادقین ، ج 24، ص419

7ـ كافی ،ج2،ص665.   

8ـ اخلاق الهی، آیت الله مجتبی تهرانی، ج 4، ص209

9ـ غررالحكم، ج1، ص 168، ح6429

10ـ همان، ج4، ص 121، ح5522

11ـ همان، ح 1962

12ـ فصلت/34

13ـ اعراف/ 42 و 43

14ـ حجر/45تا 47

زهرا انصاری نسب             

            کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث

بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان



خارج شده است

... و من الله التوفیق ... پروین عابدی ، واحد مشاوره
صفحه: [1]
  چاپ صفحه  
 
پرش به :